W Kębłowie były trzy młyny

7 mins read

W zawodach triathlonowych w Wolsztynie w 2018 roku brał udział Stefan Weigang z Niemiec. W artykule pt. „Triathlon, wiatraki i …koło” („GW” nr 17-2018) pisaliśmy między innymi, że Stefan Weigang jest ekspertem w dziedzinie public relations, aktywnie uprawia sport, a ponadto jako historyk i badacz pasjonuje się starymi wiatrakami, młynami. O wolsztyńskich wiatrakach wiedział więcej od nas.

Stefan Weigang podczas zawodów w Wolsztynie

Przysłał nawet skan dwóch przedwojennych map Wolsztyna. Na jednej zaznaczone są miejsca gdzie stały młyny i wiatraki. Przysłał też zdjęcie – (Blück vom Wasserturm) z widokiem na Wolsztyn z wieży ciśnień.

Urodził się w Kolonii w 1957 r. Studiował historię, a później poznał public relations. Mieszka w Garbsen. To miasto znajduje się przy trasie A2 Dortmund – Berlin – Frankfurt nad Odrą i sąsiaduje z Hanowerem. Niedawno przysłał nam do naszej redakcji artykuł, który publikujemy poniżej.

W Kębłowie były trzy młyny

Na obrzeżach Kebłowa, ledwo widoczny nawet z daleka, stoi wiatrak. Do roku 2000 lub 2001 był zasilany prądem, obecnie stoi i jest udostępniany bezpłatnie miłośnikom. Technologia młyńska wewnątrz jest w dużej mierze zachowana w stanie gotowości do pracy. Jest to jeden z wielu tysięcy wiatraków w Wielkopolsce. W samym Wolsztynie było 13 koźlaków.

Kębłowo, 2 wiatraki. Mapa pruska z 1877 roku

Co najmniej od 1414 roku można udowodnić istnienie młyna w Kebłowie. Był to młyn wodny i znajdował się prawdopodobnie na zachód od wsi, nad rzeką Obrą. Dowiadujemy się o nim z Historyczno-Geograficznego Słownika Miejscowości dla Wielkopolski:

Kębłowo, 1933 rok
Młyn w Kębłowie
Młyn w Kębłowie w dawnych czasach. Fot z książki Eugenii Świetlińskiej
Wnętrze młyna w Kębłowie
Wiatrak w Kębłowie.

„Młyny: 1414 Tomek i Dobrogost z K. w sporze z opatem z Obry o podnoszenie wody i zalanie im młyna (KoścZ 4 k. 13v, 116v, 117); 1416 ciż w sporze z opatem z Obry o budowę młyna (KoścZ 5, 17); 1417, 1419 wzm. 1653 spór o mł. między Obrą i K. (Obra B 3, 298); 1485 mł. do mielenia zboża i słodu, drugi mł. poruszający piłę → Kiebłowo dobra p. 3; 1527 ugoda Małg. Kiebłowskiej wd. po Mik. Potulickim i jej synów Andrzeja i Stanisława Potulickich z opatem z Obry w sprawie młynów Kiebłowskiego i Oberskiego (Obra B 3 S. 254-258).“[1].

W bazach danych www.milldatabase.org, www.wiatrak1.home.pl oraz w rejestrze zabytków https://zabytek.pl/pl/obiekty/g-248700 nie ma nic na temat tego młyna.

„Z  indagandy  spisanej w  1793  roku  przez władze  pruskie wynika,  że  młyn  wodny został zamknięty  przed  8  laty,  a  więc  był to  rok  1785.  Zapisane  zostało  w tej samej  indagandzie,  że  w  mieście jest jeden  wiatrak  i  jest  to  ten  sam, który stoi  do  dziś  przy  ul.  Młyńskiej,  gdyż  posiada  on  na  belce  głównej datę  1789“.

O młynie informuje Eugenia Świetlińska: „Droga Adamowska jest w Kębłowie uważana za najstarszą drogę w kierunku Wolsztyna. Zabudowania należące do młynarza oraz sam wiatrak usytuowane są na rozwidleniu dwóch dróg. W lewo dojechać można do Niałka Małego nazywanego „Piekiełkiem” , a droga z prawej strony zabudowań młynarza nazywana jest drogą „Adamowską”

(do Adamowa). W wiekach dawnych „Piekiełkiem” lub „Piekłem” nazy­wano miejsca, gdzie były karczmy. Fronton zabudowań młynarza skie­rowany jest na „Drogę Adamowską” . Przy tej drodze, ale za wiatra­kiem patrząc od strony Kębłowa, stał w II połowie XIX wieku dom miesz­kalny należący do młynarza Majzy. Od niego wiatrak kupił młynarz o nazwisku Stawski i wybudował dom mieszkalny na narożniku rozwi­dlenia dróg“.

Krótką informację o tym wiatraku w Kębłowie znajdujemy na stronie www.wiatrak1.home.pl: koźlak, 1789, Brak danych. Historyczne zdjęcie przedstawia Eugenię Świetlińską w książce Kębłowo (Wolsztyn 1999, S. 114).

Po likwidacji nie usunięto nic z technologii młyna. Drewniane części wyglądają na dobrze zachowane, skrzydeł nie ma. Młyn powstał z dwóch młynów. Według napisu najstarsza część pochodzi z 1789 r. Do młyna przylega mała fabryka, więc nawet odrestaurowany wiatrak kozłowy nie mógłby się obracać. Młyn ma być zachowany, więc właściciel oddaje młyn i ziemię, na której stoi, za darmo. Oddałby też za darmo inną działkę w Kębłowie, gdyby ktoś chciał tam przenieść młyn. 

Na wschód od wiatraka, za dzisiejszą stacją benzynową, na przełomie wieków znajdował się kolejny wiatrak.

Stefana Weigang (z Niemiec)


Dodaj komentarz

Your email address will not be published.

Poprzedni

Trudna droga pani Mirki do trzeźwości

Następny

Dzień Dziecka w Chorzeminie

Ostatnie z

0 0.00