W maju, w Bibliotece Publicznej Miasta i Gminy Wolsztyn im. St. Platera, odbyła się promocja książki Stefana Grajka ,,W poszukiwaniu utraconego smaku”. Profesor dr hab. n. med. Stefan Grajek jest kardiologiem. Był kierownikiem I Katedry Kliniki Kardiologii Wydziału Lekarskiego UAM w Poznaniu. Założył pierwszą w Polsce Pracownię Patomorfologii Serca. Obecnie jest na emeryturze, jednak nadal pracuje zawodowo.
Pan Aleksander Adamczak (Stowarzyszenie Naukowe dr Roberta Kocha(. Powitał gościa i przybliżył jego życiorys. Pan profesor Grajek jest wybitnym kardiologiem, o czym świadczą odznaczenia, które otrzymał. W 2016 roku został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, a w zeszłym roku Złotym Laurem Akademickim, podczas uroczystej Inauguracji Roku Akademickiego 2022 / 2023.
Osoby uczestniczące w spotkaniu przypuszczały, że dowiedzą się być może o chorobach układu krążenia. Tymczasem pan profesor, znawca serca, tym razem w zbiorze swoich esejów stara się ukazywać rzeczywistość, która zmienia się i zaskakuje swoim odejściem od wartości.
Już we wstępie do swojej książki napisał: ,,Na naszych oczach dekonstruowane są utrwalone przez wieki wartości europejskie, jak: wiedza, wiara, postęp, naród, rodzina, demokracja. W zajadłej walce z tradycją i tożsamością kluczową rolę odgrywa zawłaszczanie języka, podmieniane są desygnaty, poszczególnych wyrazów i pojęć”.
Pan profesor zachęcał do czytania esejów, zawartych w jego książce niekoniecznie po kolei. Jeden z nich ,,Zatopieni pod krzywą Gaussa. O przeciętności”: dedykuje tragicznie zmarłemu doktorowi Stanisławowi Krupeckiemu. W tym eseju autor uświadamia nam, odwołując się także do Biblii, że wszystko można policzyć, wszystko jest jak gdyby w świecie matematycznym zamknięte. Jednocześnie ukazuje swoje zafascynowanie kulturą włoską, zachęca do zwiedzania zabytków Neapolu. A spotkania tam w przytulnej kawiarni sprawiają, że człowiek unosi się nad przeciętność, bez której jednakże świat by się nie zmieniał i to udowadnia. Przypomina wybitną postać doktora medycyny Józefa Strusia z Poznania, który w 1555 roku w Bazylei wydał obszerne opracowanie naukowe ,,O wnioskowaniu diagnostycznym na podstawie badania tętna u ludzi”. Doktor Struś odrzucił propozycję objęcia posady lekarza Filipa II. Odmówił, jak profesor Grajek podkreślił, ponieważ ,,wolał badać puls poznańskim mieszczanom, królom Polski i Węgier, książętom litewskim”.
W tym eseju autor przedstawia działanie krzywej Gaussa – krzywej rozkładu normalnego.
Wyjaśnia, że kategoria przeciętności jest trwale wpisana w naszą ocenę rzeczywistości niezależnie od stopnia inteligencji, dochodów, czy zawodowego profesjonalizmu. Podaje przykład wyników badań dotyczących słowa ,,normalny”. Okazuje się, że połowa osób biorących udział w badaniu uznała słowo normalny jako słowo wyrażające poczucie odrzucenia, wykluczania.
Przewiduje, że za kilka lat słowniki etymologiczne będą zaskakujące.
Wydawać by się mogło, że przeciętność zawarta już w tytule eseju będzie przedstawiona w ujemnym świetle. Stefan Grajek udowadnia, że ,,ludzie określani mianem przeciętnych prezentują normalność, przewyższając pod wieloma względami motłoch – (odrzuceni i elity( – pretensjonalność, intelektualna przewrotność”. Podkreśla, powołując się na politologów, że przeciętni są ,,,milczącą większością”. W przeciwieństwie do elit prezentują utrwalone wartości, jak konserwatyzm, pracowitość, rzetelność, religijność, obrona rodziny, tradycyjną moralność. Często atakowani w przeszłości nie pragnęli burzliwych rewolucji. Pragnęli stabilizacji, w przeciwieństwie do elit, która ,,nie mogąc przyciągnąć szerokich mas zawiązała sojusz z ludźmi z marginesu i w ten sposób prowadząc do powstania totalitaryzmów”. Odnosząc się do współczesności napisał: ,,Dzisiaj totalitaryzm lewacki nie stosuje fizycznego terroru(… Chwilowo nie wypada, ale poprzez manipulowanie zasadami demokracji, przechwycenie postępowo upolitycznionego wymiaru sprawiedliwości, umiejętną organizację technik oczerniania, szyderstwa i oszczerstwa wybranych ofiar – z reguły o poglądach konserwatywnych – urzędowe usuwanie z pracy za niewłaściwe poglądy (…– sic(!
Stefan Grajek stwierdza: ,,przeciętność nie jest czymś nagannym, to przyzwoitość, której nie należy się wstydzić”.
W końcu jednak przyznaje, że zdefiniowanie przeciętności, mimo jej powszechności, jest niełatwe.
Stefan Grajek w epilogu eseju wyjaśnia, gdzie i kiedy i „poznał” profesora Gaussa i przybliżył historię Karola Fryderyka Gaussa. ,,Książę matematyków” przyszedł na świat w Brunszwiku, w kwietniu 1777 roku Był profesorem uniwersytetu w Getyndze.
Z pewnością będę powracać do esejów w książce ,,W poszukiwaniu utraconego smaku” ukazujących rzeczywistość widziana przez znawcę serca.
Anna Domagalska
