Studenci strajkowali przed wprowadzeniem stanu wojennego

Strajk okupacyjny Niezależnego Zrzeszenia Studentów w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Zielonej Górze w dniach 24 listopada 10 grudnia 1981 r.
W dniu 24 listopada 1981r. od godz. 7 rano grupa ponad 100 studentów rozpoczęła w budynku „B” na Placu Słowiańskim w Zielonej Górze strajk okupacyjny. Na czele strajku stał Uczelniany Komitet Strajkowy NZS WSP powstały z przekształcenia się UKK NZS WSP. Wewnątrz Komitetu Strajkowego został ustalony podział zadań.
Krzysztof Błaszczyk był rzecznikiem prasowym.
Przekazywał on oświadczenia prasie, odbywał też konferencje ze strajkującymi i przekazywał informacje, które nadchodziły z kraju.
W odezwie do mieszkańców Zielonej Góry z dnia 27 listopada 1981r. UKS NZS WSP wyraził nadzieję, że nie powtórzy się sytuacja z 1968r., celowego poróżnienia klasy robotniczej ze studentami. Liczył na społeczne poparcie swojej walki w sprawie WSI Radom i ustawy o szkolnictwie wyższym. 1
Strajkujący spali w salach dydaktycznych, najczęściej na podłodze. Wszyscy mieli ze sobą koce i śpiwory. Kłopoty były oczywiście z toaletą. Obiady przywożono ze stołówki. Studenci dostawali je za normalnie wykupione talony obiadowe. Korzystali także z produktów żywnościowych dostarczanych przez osoby prywatne, solidaryzujące się ze studentami. Wodę gotowano za pomocą grzałek. Przebywanie przez wiele dni w zamkniętych pomieszczeniach mogło wywoływać uczucie nudy i apatii.
Uczelniany Komitet Strajkowy NZS WSP starał się temu przeciwdziałać. Wykłady naukowe prowadzili między innymi: Jan Zarański – działacz opozycji demokratycznej, dziennikarz z Warszawy, prof. dr hab. M. Ciupak – socjolog religii.
Uczestników strajku okupacyjnego odwiedził również Prorektor WSP prof. dr hab. Kazimierz Bartkiewicz, który w imieniu władz uczelni wyraził chęć udzielenia pomocy i dodawał otuchy strajkującej młodzieży.
W dniu 28 listopada 1981r. patrol MO zatrzymał w śródmieściu dwóch studentów, biorących udział w akcji plakatowej.
Przewieziono ich do KW MO, gdzie skonfiskowano im 40 plakatów i odezw do mieszkańców Zielonej Góry. Po spisaniu danych personalnych zatrzymanych studentów zwolniono.
Po tym incydencie UKS NZS WSP zwrócił się o pomoc prawną w czasie strajku okupacyjnego do mecenasa Waleriana Piotrowskiego, który tę propozycję przyjął.
W czasie strajku okupacyjnego posługę duszpasterską wśród studentów sprawowali na przemian duszpasterze akademiccy: ks. Alojzy Graczyk i ks. Henryk Nowik.
W dni powszednie i w niedziele msze św. odprawiane były w zorganizowanej kaplicy w budynku „B” na Placu Słowiańskim. Długie homilie dotyczyły m. in. następujących zagadnień: potrzeba umiłowania prawdy, bezkompromisowość sumienia, relacja prawda – wiara.
Po mszy św. księża pozostawali ze studentami przez wiele godzin i dodawali im otuchy w tym trudnym dla nich momencie. Mimo że Akademicki Komitet Strajkowy wezwał wszystkie uczelnie polskie do strajku, to w praktyce jednak do strajku przystąpili tylko studenci większości szkół wyższych. 2

Uchwała Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność”

1 Odezwa UKS NZS WSP z dnia 27.11.1981r., archiwum Krzysztofa Błaszczyka.
2 W. Polak, Najtrudniejsze egzaminy.

Niezależne Zrzeszenie Studentów UMK na tle wydarzeń w kraju przy Wyższej Szkole Pedagogicznej w Zielonej Górze z dnia 25.11.1981r. głosiła, co następuje:
Komisja Zakładowa NSZZ „ Solidarność” w imieniu organizacji zakładowej wyraża pełne poparcie i uznanie dla studentów, którzy podjęli strajk okupacyjny w uczelni. W sytuacji, gdy Ministerstwo Nauki , Szkolnictwa Wyższego i Techniki, nie licząc się ze stanowiskiem społeczności akademickiej w kraju, nie umie w szybki sposób rozwiązać sprawy WSI Radom, uważamy że jest nieudolne i należy się również zastanowić nad zmianą osób odpowiedzialnych z min. J. Nawrockim włącznie.
Jednocześnie oświadczamy, że wszelkie próby szykanowania uczestników akcji strajkowej na uczelni będą odebrane jako atak na projekt ustawy opracowany przez Społeczną komisję Kodyfikacyjną.” 3

Za Komisję Zakładową
NSZZ „SOLIDARNOŚĆ”
Przy WSP w Zielonej Górze
Aleksander Grelak

Kontakty pomiędzy strajkującymi studentami a uczelnianą „Solidarnością” były utrzymywane systematycznie, chociaż wśród studentów pozostał żal z powodu nie przyłączenia się naukowców do strajku. Podczas strajku powstało kilkanaście utworów o tematyce poważniejszej, związanej z refleksjami na temat celów strajków studenckich.
Jeden z nich został wyróżniony przez redakcję Biuletynu Strajkowego „Wsyp”:

Plakaciarzom
Wychodzą, kiedy miasto
Dopiero się budzi.
Ich zwinne sylwetki
Rozpływają się w powietrzu
Nadchodzącego świtu.
Dlaczego muszą kryć się
Z prawdą, którą mają wypisaną
Na szarym papierze?
Dlaczego ich oczy muszą bystro spoglądać
Na każdego przechodnia?
Słychać szelest rozwijanego papieru.
Taśma nie chce się przykleić
Do szyby.
Słychać kroki.
Dwie sylwetki zamierają.
Przeszedł.
Można próbować dalej.
Trzyma się.
Jak pięknie wygląda
Ten maleńki skrawek prawdy.
Czy ludzie przystaną,
Aby ją przeczytać?
Nie wiem, spróbować zawsze warto.
ULA KPRZ – UPAW i regionie (1980 – 1982 ) , s.185.

3 Uchwała Komisji Zakładowej NSZZ „ Solidarność” przy WSP w Zielonej Górze z dnia 25.11.1981r., Archiwum Krzysztofa Błaszczyka.

Uczelniany Komitet Strajkowy NZS WSP w Zielonej Górze na posiedzeniu w dniu 8 grudnia 1981r. podjął uchwałę o zawieszeniu strajku okupacyjnego od dnia 10 grudnia od godz. 20.00. Dalej w uchwale czytamy, że wpływ na taką decyzję miały:

• spowodowanie wpłynięcia do Sejmu PRL projektu Ustawy o Szkolnictwie Wyższym, czego domagała się społeczność akademicka,
• oświadczenie rektorów polskich wyższych uczelni zebranych w Warszawie, w dniu 6.12.1981r., w którym Konferencja Rektorów Uczelni Polskich postanowiła prowadzić dalsze działania mediacyjne zmierzające do przeprowadzenia demokratycznych wyborów akademickich w WSI Radom, – apel o zawieszenie strajku okupacyjnego zamieszczony w uchwale Ogólnopolskiej Konferencji Uczelnianych Komitetów Strajkowych i I Krajowej Komisji Koordynacyjnej NZS z dnia 7.12.1981r.,
• apel Uczelnianego Komitetu Strajkowego WSI Radom do strajkujących studentów i pracowników wyższych uczelni, do Uczelnianych Komitetów Strajkowych.

UKS NZS postanawia utrzymać pogotowie strajkowe aż do czasu pozytywnego rozstrzygnięcia konfliktu w WSI Radomiu. W ramach gotowości strajkowej będzie prowadzona akcja plakatowa i informacyjna w sprawach nurtujących aktualnie środowisko akademickie w kraju. Ponadto UKS NZS zobowiązuje się do uzyskania pisemnej gwarancji zrealizowania dwóch postulatów wewnątrzuczelnianych i nie represjonowaniu studentów za udział w strajku okupacyjnym oraz umożliwienie odrobienia zaległości.
Dziękujemy wszystkim uczestnikom strajku okupacyjnego i wszystkim wspierającym nasz strajk za zdyscyplinowaną i aktywną postawę.

Uczelniany Komitet Strajkowy
NZS WSP w Zielonej Górze 4

Strajk okupacyjny trwał 17 dni, czyli od 24 listopada 1981r do 10 grudnia 1981r.
Dnia 13 grudnia 1981r. gen. Wojciech Jaruzelski wprowadził stan wojenny i powołał Wojskową Radę Ocalenia Narodowego. Studenci przebywający w tym czasie w Zielonej Górze o tym, że dzieje się coś nienormalnego, zorientowali się o godz. 6.00 rano 13 grudnia 1981r.
Do domu studenckiego „Wcześniak” przyszli dwaj funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa, aby doręczyć wezwania do natychmiastowego stawienia się w Komendzie Wojewódzkiej MO w Zielonej Górze w celu przesłuchania czołowym działaczom NZS: Krzysztofowi Błaszczykowi i Jerzemu Krzyżanowskiemu oraz jeszcze kilku studentom.
Następnie udali się z tymi studentami do biura NZS znajdującego się w domu studenckim „ Wicewersal” w pokoju nr 122, aby skonfiskować znajdujące się tam publikacje książkowe wydane bezdebitowo oraz inne materiały organizacyjne.
Jednak najważniejsze dokumenty organizacji uczelnianej NZS udało się studentom ukryć i uratować przed skonfiskowaniem.
Służba Bezpieczeństwa typowała do akcji „Wrzos”, czyli do internowania, Krzysztofa Błaszczyka, by ostatecznie włączyć go do akcji „Klon” i objąć go kontrolą operacyjną w ramach kwestionariusza ps. „Krzych”. 5
W dniu 5 stycznia 1982r. władze rozwiązały Niezależne Zrzeszenie Studentów. Jednak studenci nie pogodzili się z tą decyzją.
W dniach 18 lutego 1982r. (w rocznicę zarejestrowania NZS) oraz 13 maja 1982r. uczestniczyli w nielegalnych zgromadzeniach pod pomnikiem symbolizującym robotników, obok siedziby byłego Zarządu Regionu NSZZ „ Solidarność”. 6
Za udział w tych patriotycznych manifestacjach troje studentów WSP: Elżbieta Potocka, Krzysztof Błaszczyk i Ryszard Ryczkowski otrzymało od Rektora uczelni naganę z ostrzeżeniem relegowania ze studiów. 7
Członkowie NZS nie zapomnieli o internowanych działaczach: Janie Markowskim – członku KKK NZS, studencie WSI w Zielonej Górze oraz Andrzeju Perlaku – członku ZR NSZZ „ Solidarność”, nauczycielu historii z Bytomia Odrzańskiego.
Prowadzono przez cały okres ich internowania zbiórkę żywności, którą za pośrednictwem ich rodzin przekazywano do ośrodków dla internowanych.