Niezwykle uroczyście obchodzona była 107 rocznica wybuchu Powstania Wielkopolskiego na Ziemi Przemęckiej. 6 stycznia mszę świętą odprawił w intencji Ojczyzny i Powstańców Wielkopolskich ksiądz proboszcz Jarosław Kaczmarek. Powitał wszystkich zebranych, a wśród nich wójta Janusza Frąckowiaka. Zamiast kazania prelekcję historyczną o powstaniu wielkopolskim w Przemęcie wygłosił honorowy prezes Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego – Koło w Przemęcie Antoni Fornalski. „ Dzisiaj obchodzimy nasze lokalne święto, które jest 107. rocznicą wybuchu Powstania Wielkopolskiego w Przemęcie w wyniku, którego po 126 latach niewoli narodowej pod zaborem pruskim, odzyskaliśmy upragnioną wolność, niepodległość.” Ziemia Przemęcka wraz z całą Wielkopolską utraciła swą niepodległość w wyniku rozbioru Polski w 1793 roku i weszła w skład państwa pruskiego. Zaborca rozpoczął wówczas proces zniemczania, germanizowania Polaków, począwszy od zmian nazw polskich miejscowości na niemieckie i wprowadzeniu języka niemieckiego do szkół i urzędów. Ostoją była wówczas rodzina i Kościół katolicki. Wielkopolanie czterokrotnie chwytali za broń, ale walki przegrywali, bo zaborca był silniejszy. Drogą zbrojną nie udało uzyskać się niepodległości, wówczas Wielkopolanie drogą pokojową podjęli walkę zakładając konkurencyjne polskie organizacje gospodarcze i towarzystwa kulturalne. W Przemęcie pod przywództwem naszych duszpasterzy utworzono Kółko Rolnicze oraz dwa banki: Bank Ludowy i Bank Parcelacyjny. Ostoją polskości były szkoły 1 i 2 klasowe istniejące w każdej wsi. ,,Nadzieją dla naszych rodaków na odzyskanie niepodległości był wybuch tzw. powszechnej wojny światowej w 1914 r., w której klęskę ponieśli nasi zaborcy. Zakończenie wojny nie przyniosło Wielkopolanom upragnionej niepodległości. Zwiastunem oczekiwanej niepodległości był wybuch Powstania w Poznaniu 27 grudnia 1918r. Potem Powstanie rozprzestrzeniło się na całą Wielkopolskę. 6 stycznia został wyzwolony Przemęt. W Święto Trzech Króli, w czasie mszy południowej ks. wikariusz Stanisław Kuliszak z tej ambony powiedział, że dzisiaj kazania nie będzie, ale zaraz po zakończonej mszy św. zbiórka na Rynku wszystkich mężczyzn, bo wróg się zbliża do naszej parafii. Z ponad 500 zgromadzonych ochotników utworzono Przemęcką Kompanię Powstańczą (120). Jej kapelanem został ksiądz wikariusz Stanisław Kuliszak, a dowódcą kierownik szkoły Powszechnej w Radomierzu ppor. rezerwy Józef Wróblewski (…) Rozpoczęło się wyzwalanie spod jarzma prusko-niemieckiego naszych miejscowości.” Prezes A. Fornalski z dużą dokładnością przedstawił szlak bojowy nie tylko Kompani Przemęckiej, ale także utworzonych kompanii w okolicznych miejscowościach. „ W wyzwolonym w dniu 5 stycznia Wolsztynie nasz rodak ppor. S. Siuda został komendantem tego miasta i jednocześnie dowódcą „Powstańczego odcinka Wolsztyńskiego”. „Ważną też datą był dzień 7 lutego 1919 r., w którym to wzmocniona liczebnie Kompania Przemęcka do ok . 200 osób, złożyła w naszym kościele farnym uroczystą przysięgę na wierność. Ojczyźnie i na własny sztandar, który został wykonany przez Polaków z Przemętu (…)”. Pan A. Fornalski mówił również o powstańcach, po ustaniu walk wyzwoleńczych. Wielu z nich walczyło dalej o nasze wschodnie ziemie z bolszewikami. Kiedy w końcu wrócili do swych domów pielęgnowali pamięć poległych kolegach. Po nastaniu okupacji hitlerowskiej wraz z rodzinami byli wysiedlani ze swych domów, aresztowani wywożeni do obozów zagłady. „Od1957 roku Powstańcom zaczęto przyznawać odznaczenie państwowe WKP, a od1971 r. byli mianowani na pierwszy stopień oficerski –podporucznika. W 1989 roku rozpoczęto w naszej gminie kultywować pamięć o naszych bohaterach nadając nazwy ulic Powstańców Wielkopolskich w Mochach, Przemęcie, a potem w Kaszczorze, Nowej Wsi i Perkowie. Następnym wydarzeniem, w którym w szczególny sposób upamiętniono naszych Powstańców było nadanie Szkole Podstawowej i Gimnazjum w Przemęcie w dniu 6 stycznia 2004 r. imienia Powstańców Wielkopolskich wraz z wręczeniem sztandaru ufundowanego przez samorząd gminy (…). Co roku, od paru lat, w dniu 6 stycznia, w Święto Trzech Króli oddajemy hołd i pamięć naszym lokalnym Bohaterom, najpierw tu kościele, w którym wszystko się zaczęło, a potem na naszym Rynku, na którym utworzono Kompanię Przemęcką „Fornalski przypomniał, „iż w latach następnych inicjatywy przemęckiego Koła Towarzystwa Przyjaciół Powstania Wielkopolskiego i przy wsparciu władz gminy odrestaurowano nagrobki oraz postawiono 3 nowe, a na cokole figury Serca Jezusowego na Rynku umieszczono tablice pamiątkowe o Kompanii Przemęckiej. Na cmentarzach gminy oraz poza nią oznakowano 60 grobów powstańczych pamiątkowym medalem „Powstaniec Wielkopolski”. Z inicjatywy mieszkańców pamiątkowe tablice z nazwiskami Powstańców postawione zostały w Radomierzu, Buczu, Barchlinie i Mochach. Postawiono też tablice upamiętniające ojców naszej lokalnej niepodległości – księdzu Stanisławowi Kuliszakowi, płk. Stanisławowi Siudzie i mjr. Józefowi Wróblewskiemu. Oni sobie zasłużyli na pamięć, która winna być przekazywana z pokolenia na pokolenie. Wójt Janusz Frąckowiak podziękował księdzu proboszczowi za odprawioną Mszę świętą, a wszystkim uczestnikom za obecność. Po przemarszu na Rynek dyrektor Agnieszka Klugiewicz powitała wójta Gminy Janusza Frąckowiaka i przewodniczącą Rady Gminy Monikę Maćkowiak, Senatora RP Jana Filipa Libickiego, przedstawicieli Wojska Polskiego w szczególności podpułkownika Macieja Cyktora z 5 Lubuskiego Pułku Artylerii w Sulechowie. Do Przemętu przyjechało wielu znamienitych gości – delegacja z Wolsztyna z burmistrzem na czele, z Siedlca z wójtem gminy oraz starostwa powiatowego. W sposób szczególny powitano osoby zasłużone dla pielęgnowania pamięci o Powstańcach, przede wszystkim prezesa honorowego Koła TPPW Antoniego Fornalskiego. Odśpiewano Hymn Państwowy. Podporucznik Magdalena Belko odczytała Apel Pamięci, po czym nastąpiła salwa honorowa prowadzona przez dowódcę Kompanii Honorowej 5 Lubuskiego Pułku Artylerii podporucznika Szymona Guszkowskiego. Delegacje złożyły wieńce, zapłonęły znicze. Przy wtórze Młodzieżowej Orkiestry Dętej GCKiB w Przemęcie odśpiewano Rotę . W uroczystości uczestniczyły (33) Poczty Sztandarowe. Dyrektor A. Klugiewicz podziękowała w imieniu wójta, wszystkim uczestnikom uroczystości.
Alina Napieralska
